Giấc mơ du học không chỉ dừng lại ở việc tốt nghiệp mà còn mở ra cánh cửa đến với cơ hội định cư và xây dựng sự nghiệp lâu dài tại nước ngoài. Tuy nhiên, điều kiện định cư sau du học là một hành trình phức tạp và có sự khác biệt đáng kể giữa các quốc gia. Việc nắm rõ các chính sách và yêu cầu sẽ giúp bạn lên kế hoạch du học một cách chiến lược ngay từ đầu.
Hãy cùng mình tìm hiểu chi tiết về điều kiện định cư sau du học tại một số quốc gia phổ biến và những yếu tố quan trọng để tăng cơ hội ở lại trong bài blog này nhé!
1. Tổng quan về chính sách định cư sau du học
Hầu hết các quốc gia phát triển đều có những chính sách nhất định để giữ chân nhân tài quốc tế sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, các chính sách này thường dựa trên một số yếu tố cốt lõi:
- Bằng cấp: Sinh viên phải tốt nghiệp từ một chương trình đào tạo đủ điều kiện tại quốc gia đó (thường là từ cao đẳng trở lên, có thời lượng nhất định).
- Kinh nghiệm làm việc: Thường yêu cầu có kinh nghiệm làm việc toàn thời gian, hợp pháp trong một ngành nghề thuộc danh sách ưu tiên hoặc có nhu cầu cao.
- Trình độ ngoại ngữ: Phải đạt yêu cầu về ngôn ngữ (tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Đức…) thông qua các chứng chỉ quốc tế.
- Độ tuổi: Một số chương trình định cư có giới hạn độ tuổi.
- Khả năng thích nghi và hòa nhập: Thể hiện qua các hoạt động cộng đồng, sự hiểu biết về văn hóa và pháp luật sở tại.
- Điểm số: Nhiều quốc gia sử dụng hệ thống tính điểm (point-based system) để đánh giá hồ sơ định cư.
2. Điều kiện định cư sau du học tại các quốc gia phổ biến
Dưới đây là chính sách định cư sau du học tại một số quốc gia được nhiều sinh viên quốc tế lựa chọn:
a. Canada
Canada được xem là một trong những quốc gia có chính sách định cư cởi mở và linh hoạt nhất cho sinh viên quốc tế.
- Giấy phép làm việc sau tốt nghiệp (Post-Graduation Work Permit – PGWP):
- Sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình đủ điều kiện (thường là từ 8 tháng trở lên tại các cơ sở đào tạo công lập) có thể xin PGWP.
- Thời hạn PGWP tương ứng với độ dài khóa học, tối đa 3 năm (nếu khóa học từ 2 năm trở lên).
- PGWP cho phép sinh viên làm việc toàn thời gian hợp pháp tại Canada để tích lũy kinh nghiệm.
- Chương trình định cư diện tay nghề (Express Entry):
- Đây là hệ thống quản lý hồ sơ định cư phổ biến nhất. Sinh viên sau khi có kinh nghiệm làm việc (thường là 1 năm trở lên) thông qua PGWP có thể nộp hồ sơ vào các chương trình như Federal Skilled Worker Program (FSWP), Canadian Experience Class (CEC).
- Hồ sơ được đánh giá bằng hệ thống điểm CRS (Comprehensive Ranking System) dựa trên tuổi tác, trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc (ở Canada và nước ngoài), trình độ ngôn ngữ (IELTS/CELPIP), khả năng thích nghi.
- Sinh viên quốc tế tốt nghiệp tại Canada thường được cộng điểm cao về học vấn và kinh nghiệm làm việc ở Canada, tăng cơ hội nhận được Thư mời nộp hồ sơ (ITA) từ IRCC (Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada).
- Chương trình đề cử tỉnh bang (Provincial Nominee Program – PNP):
- Mỗi tỉnh bang ở Canada có chương trình PNP riêng để thu hút nhân lực phù hợp với nhu cầu thị trường lao động địa phương.
- Nhiều PNP có các nhánh riêng dành cho sinh viên quốc tế tốt nghiệp tại tỉnh bang đó, đôi khi yêu cầu kinh nghiệm làm việc ít hơn hoặc có các ngành nghề ưu tiên.
- Ví dụ: Ontario Immigrant Nominee Program (OINP), British Columbia Provincial Nominee Program (BC PNP), Manitoba Provincial Nominee Program (MPNP).
- Yếu tố quan trọng: Học tại các cơ sở giáo dục đủ điều kiện, tích lũy kinh nghiệm làm việc liên quan đến ngành học, đạt trình độ tiếng Anh/Pháp cao, và nếu có thể, học các ngành đang thiếu hụt nhân lực.
b. Úc
Úc cũng là một quốc gia có chính sách thu hút sinh viên quốc tế ở lại làm việc và định cư.
- Visa Tạm trú sau tốt nghiệp (Post-Study Work Visa – Subclass 485):
- Cho phép sinh viên quốc tế đủ điều kiện ở lại làm việc tạm thời tại Úc sau khi tốt nghiệp.
- Thời hạn visa 485 phụ thuộc vào bằng cấp và một số yếu tố khác:
- Cử nhân/Thạc sĩ tín chỉ: 2 năm.
- Thạc sĩ nghiên cứu: 3 năm.
- Tiến sĩ: 4 năm.
- Nếu học tại một số khu vực vùng sâu vùng xa được ưu tiên, sinh viên có thể được gia hạn thêm 1-2 năm.
- Yêu cầu: Hoàn thành khóa học tối thiểu 2 năm tại Úc, dưới 50 tuổi, đạt yêu cầu tiếng Anh (IELTS 6.0/TOEFL 64), và nộp hồ sơ trong vòng 6 tháng kể từ ngày tốt nghiệp.
- Các loại visa định cư diện tay nghề:
- Sau khi tích lũy kinh nghiệm làm việc thông qua visa 485, sinh viên có thể nộp hồ sơ cho các visa tay nghề như:
- Skilled Independent visa (Subclass 189): Dựa trên hệ thống tính điểm, không cần bảo lãnh.
- Skilled Nominated visa (Subclass 190): Yêu cầu được một tiểu bang/vùng lãnh thổ đề cử.
- Skilled Work Regional (Provisional) visa (Subclass 491): Yêu cầu được bảo lãnh bởi tiểu bang/vùng lãnh thổ hoặc thành viên gia đình đủ điều kiện, và phải sống/làm việc tại khu vực vùng sâu vùng xa.
- Hệ thống tính điểm: Tương tự Canada, Úc có hệ thống điểm dựa trên tuổi tác, trình độ tiếng Anh, học vấn, kinh nghiệm làm việc (trong và ngoài Úc), các kỹ năng đặc biệt, và đề cử của bang.
- Sau khi tích lũy kinh nghiệm làm việc thông qua visa 485, sinh viên có thể nộp hồ sơ cho các visa tay nghề như:
- Yếu tố quan trọng: Chọn ngành học nằm trong danh sách các ngành nghề ưu tiên (Skilled Occupation List – SOL) của Úc, học tập tại các khu vực vùng sâu vùng xa, đạt điểm tiếng Anh cao và tích lũy kinh nghiệm làm việc phù hợp.
c. Hoa Kỳ (Mỹ)
Mỹ là một quốc gia có chính sách định cư phức tạp hơn và không có con đường thẳng từ du học sang định cư dễ dàng như Canada hay Úc.
- Chương trình Đào tạo Thực hành Tùy chọn (Optional Practical Training – OPT):
- Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có visa F-1 có thể xin OPT để làm việc tạm thời trong ngành học của mình.
- Thời hạn OPT là 12 tháng.
- Đối với sinh viên STEM: Có thể xin gia hạn OPT thêm 24 tháng (tổng cộng 36 tháng) nếu tốt nghiệp các ngành thuộc danh sách STEM được ưu tiên và làm việc cho một công ty tham gia hệ thống E-Verify.
- Visa làm việc H-1B:
- Đây là con đường phổ biến nhất để sinh viên quốc tế ở lại Mỹ làm việc lâu dài. Tuy nhiên, H-1B là visa không định cư, có giới hạn số lượng (cap) hàng năm và được cấp thông qua hình thức bốc thăm may mắn (lottery).
- Để có H-1B, bạn cần tìm được công ty bảo lãnh và đáp ứng các yêu cầu về bằng cấp, chuyên môn.
- Các loại visa định cư (Thẻ xanh):
- Diện lao động (EB-1, EB-2, EB-3): Yêu cầu nhà tuyển dụng bảo lãnh, và thường đòi hỏi bạn phải có kỹ năng đặc biệt, trình độ cao hoặc kinh nghiệm làm việc đáng kể. Quá trình này có thể kéo dài và phức tạp.
- Diện đầu tư (EB-5): Yêu cầu một khoản đầu tư lớn (hiện tại là 800.000 USD hoặc 1.050.000 USD tùy khu vực) và tạo ra số lượng việc làm nhất định.
- Kết hôn với công dân Mỹ: Đây là một con đường khác để xin thẻ xanh.
- Yếu tố quan trọng: Học các ngành STEM (đặc biệt là công nghệ), có thành tích học tập xuất sắc, chủ động tìm kiếm cơ hội thực tập và xây dựng mạng lưới quan hệ với các công ty từ sớm.
d. Vương quốc Anh (Anh)
Anh đã tái khởi động chính sách thu hút nhân tài sau Brexit, mở ra cơ hội mới cho sinh viên quốc tế.
- Visa Tuyến Sau Đại học (Graduate Route Visa):
- Áp dụng từ năm 2021, cho phép sinh viên quốc tế tốt nghiệp Đại học/Thạc sĩ được ở lại làm việc hoặc tìm việc làm trong 2 năm.
- Đối với sinh viên tốt nghiệp Tiến sĩ, thời hạn là 3 năm.
- Yêu cầu: Hoàn thành khóa học đủ điều kiện tại một cơ sở giáo dục được chấp thuận, có visa Sinh viên (Student visa) còn hiệu lực, và nộp hồ sơ từ trong nước Anh.
- Visa Lao động phổ thông (Skilled Worker visa):
- Sau khi hết hạn Graduate Route Visa, sinh viên có thể chuyển sang Skilled Worker visa nếu tìm được công việc và công ty bảo lãnh phù hợp.
- Yêu cầu công việc phải nằm trong danh sách ngành nghề đủ điều kiện (eligible occupation list), đạt mức lương tối thiểu và công ty phải có giấy phép bảo lãnh (sponsor licence).
- Yếu tố quan trọng: Học các ngành có nhu cầu cao (ví dụ: STEM, Y tế), tích cực tìm kiếm việc làm từ sớm và xây dựng kỹ năng làm việc phù hợp với thị trường Anh.
e. Đức
Đức có chính sách thu hút lao động lành nghề, đặc biệt là trong các lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ.
- Giấy phép cư trú để tìm việc (Job Seeker Visa):
- Sau khi tốt nghiệp Đại học tại Đức, sinh viên quốc tế có thể xin gia hạn giấy phép cư trú lên tới 18 tháng để tìm kiếm việc làm.
- Thẻ xanh EU (EU Blue Card):
- Dành cho lao động có trình độ cao từ các nước ngoài EU. Yêu cầu bằng cấp Đại học, hợp đồng lao động tại Đức với mức lương tối thiểu (thường cao hơn mức trung bình) và kinh nghiệm liên quan.
- EU Blue Card có giá trị tối đa 4 năm. Sau 21 hoặc 33 tháng giữ Blue Card và đáp ứng các điều kiện khác (trình độ tiếng Đức B1/A1, đóng bảo hiểm hưu trí), có thể xin định cư vĩnh viễn.
- Giấy phép định cư vĩnh viễn (Permanent Residence Permit – Niederlassungserlaubnis):
- Sinh viên quốc tế đã tốt nghiệp tại Đức có thể xin Giấy phép định cư vĩnh viễn sau 2 năm có giấy phép liên quan đến công việc (ví dụ: EU Blue Card hoặc giấy phép lao động khác) và đáp ứng các điều kiện như đóng bảo hiểm hưu trí, có đủ tiếng Đức (B1), không vi phạm pháp luật, có việc làm ổn định.
- Yếu tố quan trọng: Thành thạo tiếng Đức (đặc biệt B1 trở lên), học các ngành kỹ thuật, IT, y tế, và chủ động tìm việc làm ngay sau tốt nghiệp.
Kết luận: Điều kiện định cư sau du học – Hành trình cần sự chuẩn bị và kiên trì
Điều kiện định cư sau du học là một yếu tố quan trọng cần được xem xét ngay từ khi bạn lên kế hoạch du học. Tóm lại: Mỗi quốc gia có những chính sách và yêu cầu riêng biệt về việc ở lại làm việc và định cư, với Canada và Úc thường được đánh giá là cởi mở hơn so với Mỹ hay Anh. Để tăng cơ hội định cư, du học sinh cần chủ động chọn ngành học có triển vọng, đạt thành tích học tập tốt, tích lũy kinh nghiệm làm việc liên quan, và nâng cao trình độ ngoại ngữ. Đây là một hành trình đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, kiên trì và một kế hoạch rõ ràng ngay từ những bước đầu tiên của chuyến du học.
